Muziek opnemen

Deze checklist geeft 25 algemene tips die ertoe moeten leiden dat het eigenlijke opnameproces vlot verloopt, en je niet van de ene verbazing in de andere deceptie valt. Als je goed beslagen ten ijs komt, kan alleen botte pech er nog voor zorgen dat dingen niet lekker lopen. Bereid je dus voor op elke opnamesessie, zodat alleen de lol nog overblijft! Het merendeel van deze tips is overgenomen uit Music Maker nr. 5 van Mei 2001.
1 Stel je doelen niet te hoog. Het is beter drie nummers goed op te nemen en te mixen dan half werk te doen met zes songs. Laat ook die vierde, die nieuwe hit die pas twee weken oud is, maar liever wachten tot de volgende CD...
2 Werk de nummers goed uit in de oefenruimte. Nummers uitzoeken of veranderen in de studio is zonde van de tijd (ook al wordt er niet met uurprijzen gewerkt), en kan de sfeer verzieken. Als de composities er bij iedereen goed inzitten, staan ze snel op disk, en kun je je concentreren op de "feel". Werk vooral ook de zangpartijen goed uit, met name koortjes en tweede stemmen. Niet zelden komt een band er pas in de studio achter dat de zang niet OK is.
3 Hetzelfde geldt voor solo's. Zorg dat de solo in een nummer vaststaat en je hem door en door kent, zodat je je tijdens de opname kan concentreren op timing en wederom feel. Het is voor veel muzikanten al wennen op zich dat zo'n solo (meestal) in je eentje met een koptelefoon op wordt opgenomen.
4 Oefen de nummers ook zonder zang. Als de nummers vaak worden overgedaan, gaat de stem van de doorsnee zanger(es) er niet op vooruit. Probeer als zanger - voor guide tracks - ook te oefenen de nummers te kunnen zingen zonder alles uit de kast te halen, dat spaart de stem.
5 Oefen de nummers met acht tikken van de drumsticks vooraf. Beter nog: met zeven tikken en de achtste er alleen in gedachten bij. Dat spaart tijd bij het afmixen. Ook nummers die zonder drums beginnen moeten in de studio toch voorzien worden van een herleidbaar tempo (zeker bij track-voor-track opnamen), dus oefen ook bij deze nummers het meetikken met de drumsticks, ook hier met de laatste 'vier' in gedachten.
6 Ook belangrijk: Oefen absolute stilte na het einde van de nummers. Bassen, gitaren en bekkens kunnen lang uitklinken, en het is lullig als je hier doorheen van opluchting die hoestbui de vrije loop laat. Laat overigens de instrumenten ook uitklinken: pak dus niet dat bekken vast of demp niet die snaren, tenzij bedoeld als effect. Als je wel gelijk met de rest wil uitklinken, gebruik dan je - niet krakende - volumeknop.
7 Zet een paar dagen voor je de studio in gaat nieuwe snaren op je (bas)gitaar. Immers: zelfs een goedkope akoestische gitaar met nieuwe snaren klinkt beter dan een dure met oude snaren. Ook nieuwe drumvellen ruim van te voren alvast vervangen.
8 Check alles wat je in de studio wilt gebruiken. Kraken de knoppen van de versterkers niet? Geen kletterende snaren door slechte afstelling? Geen loszittende contacten? Geen piepende pedalen aan het drumstel? De meeste studiomicrofoons zijn genadeloos, en registreren elk piepje of kraakje (wat ook best charmant kan zijn).
9 Als het mogelijk is, lever dan een aantal weken voor de opname een simpel opgenomen bandje of MD met de op te nemen nummers af bij de studio. De technicus kan zich zo enigszins voorbereiden, en mogelijke problemen vroegtijdig signaleren.
10 Ideaal is het als je de teksten / structuur van de songs volledig hebt uitgetikt en er printjes (of kopieen) van meeneemt. Dat is handig voor de technicus / producer, want als er een stukje over moet, kan die met de tekst in de hand veel sneller de bewuste passage opzoeken, en het praat wat makkelijker.
11 Neem alles mee wat nodig kan zijn. Een extra set snaren, een extra batterij voor de akoestische gitaar, gebruiksaanwijzingen voor effectapparaten of synthesizers; desnoods die ene barkruk waar je in de oefenruimte zo lekker op zit. Ook snoeren om al dat moois aan elkaar te koppelen zijn in de studio nodig, dus neem die ook mee, en zeker die ene met dat speciale stekkertje...
12 Doe alle boodschappen voordat je de studio in gaat. Voor koffie en thee wordt gezorgd, de rest zul je zelf mee moeten nemen. Het komt nogal eens voor dat het hele opnameproces stil ligt omdat een bandlid voor de kassa van de supermarkt in de rij staat.
13 Het is niet altijd makkelijk om een soort geluid dat je nastreeft onder woorden te brengen. Begrippen als 'iets vetter', 'wat voller' of 'meer psshj' vallen nogal eens in studio's. Meestal heeft een goed verstaander aan een half woord genoeg, maar als je 'net zo'n gitaar als Korn in Freak on a leash' wil bereiken, is het wel zo handig even de bewuste CD mee te nemen. Ook om een meer algemene indruk te geven van je gewenste bandsound geldt hetzelfde, zonder meteen een andere band te willen kopiëren.
14 Het is beter twee opnamedagen van 7 uur te bespreken, dan een van 14. Opnemen vereist veel concentratie, en door niet te lang door te gaan zorg je dat je fris blijft en de concentratie kan vasthouden.
15 Zorg dat je uitgerust en ontspannen de studio in gaat, zodat de sfeer optimaal is. Muziek maken is leuk, een opgefokte sfeer niet. Onderschat niet hoe vermoeiend opnemen in de studio is, en verplaats dat avondje doorhijsen naar een andere datum dan die vlak voor een opnamedag.
16 Neem geen vrienden, familie of bekenden mee de studio in, tenzij je juist beter speelt met 'publiek'. Meestal echter kost het je meer tijd, de zenuwen kunnen extra gaan opspelen en het verstoort het proces.
17 Let erop dat je in de afluisterruimte niet meezingt / trommelt / neuriet terwijl er getracht wordt te communiceren met collega's die nog wel moeten worden opgenomen, of tijdens die opname. Dit werkt zeer storend voor de concentratie van zowel collega als technicus.
18 Er zijn veel fabeltjes over het herstellen van fouten in de studio in omloop. Feiten: Zing je vals, dan komt het vals op de band, en klinkt jouw snaredrum niet als die van de Chili Peppers, dan kun je hem in de studio ook echt niet zo laten klinken. (We doen natuurlijk wel ons best)
19 Gaat een bepaalde partij een paar maal achter elkaar fout of komt een heel nummer op de een of andere manier niet uit de verf, laat het dan even links liggen en ga verder met iets anders. Anders veroorzaakt het voortdurend over doen alleen frustraties, en wordt de kans dat het wel lukt alleen maar kleiner.
20 Er zijn wel een paar trucjes die kunnen helpen als het net niet helemaal naar wens gaat. Kleine foutjes van met name gitaar, bas, toetsen en zang zijn vaak wel te repareren. Dat betekent dus dat je niet in paniek moet raken als je tijdens een opname een foutje maakt, maar gewoon onverstoorbaar door moet spelen. Vaak kan een fout akkoord of valse noot 'ingeprikt' worden (opname van alleen dat deel), of wellicht gekopieerd van een passage waar het wel goed ging.
21 Als een absoluut strakke drumpartij essentieel is voor je muziek, zorg dan dat de drummer met 'clicktrack' (metronoom) op de koptelefoon speelt tijdens opname. En belangrijker: ook gewend is om hiermee te spelen. In veel muziek is een kleine variatie in tempo echter niet onoverkomelijk, of zelfs prettig, dus probeer dit eerst zelf uit.
22 Wacht met zuipen bij voorkeur tot je klaar bent. Na een paar biertjes hoor je al aanmerkelijk minder hoge tonen, en krijg je problemen met de concentratie. Sommige mensen spelen beter na wat biertjes, en sommige niet. Laat de andere bandleden bepalen in welke categorie jij valt.
23 Fixeer je bij het beoordelen van de opnamen en het maken van de mix niet te veel op je eigen partij. Het gaat er primair om hoe het geheel klinkt, want dat is ook hoe de luisteraar het zal beoordelen. Een band moet klinken als een band, een groep dus.
24 Het afmixen van de opnamen gebeurt per definitie op een andere dag dan het opnemen. Als je een leeg cassettebandje, MiniDisk of CD-recordable meeneemt naar de studio, kun je van de ruwe mix een kopietje meenemen om in allerlei verschillende omstandigheden en installaties de opnamen te beoordelen. Maak dan ook notities bij elke opnamen, met daarin jouw wensen voor de uiteindelijke mix. De technicus / producer doet hetzelfde, en na bespreking kan dan begonnen worden aan de eindmix.
25 Reken erop dat het afmixen bijna evenveel tijd zal vergen als de opnamen. Ook hiervoor geldt dus: begin er uitgerust en ontspannen aan, zodat je de benodigde concentratie kan opbrengen.